Arheološka istraživanja su pokazala da je prostor Banje Koviljače bio davno naseljen. Ima ostataka po kojima se zaključuje da je tu bilo veliko rimsko naselje Genzis. U srednjem veku, pod zidinama Koviljkinog grada, narod je masovno pohodio izvore lekovite vode. Iz tog perioda i potiče prvi pisani dokument (1533), gde se Banja spominje kao seosko naselje u nahiji Bohorina. U XVIII veku bogati Turci iz Mačve i Podrinja dolazili su na izlete u ovaj kraj. Postoje podaci da su Turci "zvorničani" 1720. godine sagradili jedan objekat-kupatilo za lečenje žena, kao i da je i pre toga korišćeno lekovito blato. Nekada je narod nazivao Smrdan-Bara ili Smrdan-Banja zbog smrdljive bare koja je bila tu gde je sumporovita voda sama izbijala na površinu i godinama i vekovima, u ritu, stvorila prirodno crno sumporovito blato, odakle je izbijao i širio se smrad na "zapaljen barut" ili "trula jaja"- na sumporvodonik.

Preko naselja Smrdan, tj. preko izvorišta termomineralne vode vodio je karavanski put i postoji predanje da su lekovitost Smrdljive Bare otkrili pratioci jednog karavana, koji su morali da ostave svog iznemoglog i ranjavog tovarnog konja. Konj je jedva hodao, padao je od iznurenosti i valjao se u crnom mulju i blatu i ležao u toploj sumporovitoj vodi. Kada se karavan vraćao našli su svog konja izlečenog kako pase travu. Tako je lekovitost banje otkrivena.

Banja Koviljača kroz ratove

Bitka za Banju Koviljaču 1941.

Bitka za Banju Koviljaču odigrala posle uspešnih četničkih napada na okupatora u Podrinju i Mačvi. Došao je red i na Banju Koviljaču, koju su opkolili delovi Cerskog i Jadarskog četničkog odreda, a branio jedan nemački bataljon.

Bitka

Borba je otpočela velikom žestinom. Nemci, dobro utvrđeni u Banji, davali su vrlo jak otpor, uz podršku njihove artiljerije koja je tukla položaje četnika sa leve strane Drine, sa Kozluka i Šepka. Nemci su zajedno sa ustašama iz Bosne vršili demonstrativne napade prema tek oslobođenoj Loznici., pa su zbog toga borbe oko Banje Koviljače bile krvave i trajale nekoliko dana. Za vreme ovih borbi manji delovi četničkih jedinica vršile su strateško demonstrativne radnje prema Šapcu kako bi osujetili pokrete Nemaca prema Banji Koviljači.

Napad četničkih jedinica na Banju Koviljaču, u noći između 5. i 6. septembra 1941. godine bio je odlučujući za dalji tok bitke. Četnici su hrabro borili i platili zauzimanje mesta mnogim životima. Nemci su postavili ispred svojih položaja žice kroz koju su pustili struju visokog napona. Narednik Obren Popović, na znajući za to, odlučio je da se probije do vile "Hercegovine" odakle su Nemci žestokom vatrom obasipali položaje četnika. Znao je da ako padne to najjače nemačko uporište, onda će se ubrzo pasti cela Banja. Obren Popović zamahnu bombom u ruci i uzviknu "Za mnom!" Za njim pojuriše i njegovi četnici. Međutim, na stazi naleteše na žicu sa visokim naponom i odjednom svi padoše kao pokošeni. Videvši to, drugi četnički borci preskočiše njihova tela i fatalnu žicu, pa kroz zaprečenu mitraljesku vatru prodreše do pomenute vile i kroz prozor ubaciše bombe.

Pored gubitaka četničkih boraca u ovim krvavim borbama, imali su i jednu utehu. Tog 6. septembra 1941. godine proslavili su kraljev rođendan u oslobođenoj Banji Koviljači! Istovremeno bio je opkoljen od četnika i Krupanj, koji je posle trodnevnih borbi takođe osobođen. Tako su početkom septembra 1941. od strane četnika celo Podrnje i Mačva bili slobodni od Nemaca, osim grada Šapca.

Banja Koviljača se nalazi u zapadnoj Srbiji na nadmorskoj visini od 128m, u regionu koji se naziva Podrinje po reci Drini koja kroz njega protiče. Priroda ovog regiona je bogata i raznovrsna. Tome doprinose Jadar, Lešnica, Račevina, Azbukovica i velika prostranstva severoistočne Bosne. Kroz mozaik srednje visokih planina (Gučevo, Boranja, Sokolske planine, Cer), ka prostranim ravnicama Mačvi i Semberiji, teče bistra i krivudava Drina.

Nedaleko od reke, u podnožju šumovitog Gučeva (779m, po istraživanjima planina sa najčistijim vazduhom na našim prostorima zbog velike koncentracije kiseonika u vazduhu koji proizvodi bukova šuma kojom je planina Gučevo bogata) uz magistralni put Zvornik-Loznica, nalazi se Banja Koviljača, banja pod legendarnim Koviljkinim Gradom, čiji se tragovi i danas zapažaju. Na Podrinje se ka severu nastavljaju brdoviti Jadar, blago zatalasana Pocerina i plodna i zaravnjena Mačva. Lokaciju Banje KoviljačeDrina, koja se kod Malog Zvornika davno mogla prebroditi, Gučevo, šumovita planina koja je bila sklonište od neprijatelja, ravnica koja je omogućavala prehranu stanovništa i termomineralna voda koja je služila i koja i danas služi isceljenju bolesti. Klima je umereno kontinentalna.

Do Banje Koviljače se drumski stiže autoputem Beograd-Ruma a zatim regionalnim putem Ruma-Šabac-Loznica-Banja Koviljača (143km).U Banji postoji železnička stanica na pruzi Beograd-Mali Zvornik, ali njom saobraćaju samo lokalni vozovi. Najbliži aerodrom je u Beogradu (oko 135 km). Granični prelazi ka Bosni i Hercegovini su udaljeni 5 km, GP "Trbušnica", i 10 km GP "Mali Zvornik".